Werken aan een toekomstbestendige zorg

Hoe houd je zorg betaalbaar, toegankelijk én duurzaam in een tijd waarin juist alles onder druk staat?

In Helmond zoeken we het antwoord niet in grote plannen, maar in concrete stappen bij zorgorganisaties zelf. Samen met Stichting Wijkmanagement Helmond (WMH) en Stichting InduSym bouwden we het Programma Toekomstbestendige Zorg Helmond: een aanpak die vooral kleinere en middelgrote zorg- en welzijnsorganisaties helpt om de eerste stap te zetten, en daarna zelf door te gaan. In 2025 begeleidden we zes organisaties. In 2026 groeien we naar tien. Dit is het verhaal achter het programma, en het startpunt van een reeks waarin we de losse cases uitlichten.

De zorg staat onder dubbele druk

De eerste druk kent vrijwel iedereen: vergrijzing, personeelstekorten, stijgende kosten en een hoog ziekteverzuim. De zorgvraag groeit, terwijl mensen, tijd en middelen schaarser worden.

De tweede druk is minder zichtbaar, maar even hard. De zorgsector is verantwoordelijk voor 7% van de Nederlandse CO₂-uitstoot, 5% van al het afval en 13% van het grondstoffenverbruik. Daar komen eisen bij vanuit wet- en regelgeving, zorgkantoren en financiers.

Die twee versterken elkaar. Een ongezonde leefomgeving leidt tot meer zorgvraag, meer zorgvraag leidt tot meer druk, en meer druk laat minder ruimte om te verduurzamen. Precies daarom zien wij verduurzaming niet als een extra taak bovenop de zorg, maar als een van de antwoorden op de vraag hoe we die zorg volhoudbaar houden. Minder verspilling betekent meer middelen voor zorg. Een gezond gebouw betekent lagere lasten en fijner werken. Slimmere mobiliteit betekent meer tijd bij de cliënt.

Een kloof tussen ambitie en uitvoering

In de praktijk zien we dat die noodzaak niet overal even makkelijk vertaald wordt naar actie. Grote zorgorganisaties beschikken vaak over de mensen, tijd en expertise om duurzaamheid structureel te organiseren. Kleinere organisaties kunnen diezelfde ambitie hebben, maar lopen regelmatig vast in de capaciteit, prioriteit of praktische uitvoerbaarheid.

Juist daar ontstaat een kloof. Niet in wil, maar in mogelijkheden. En precies daar ligt dus ook de kans.

Van ambitie naar actie in Helmond

In opdracht van Wijkmanagement Helmond ontwikkelde we samen met Stichting InduSym het programma Toekomstbestendige Zorg Helmond. Een praktische aanpak die zorginstellingen helpt om de eerste concrete stappen te zetten richting toekomstbestendige zorg.

Geen abstracte strategieën, maar werkbare interventies die passen bij de dagelijkse realiteit van zorgorganisaties.

Wat het opleverde

In 2025 investeerde WMH uit eigen middelen in een pilot met zes Helmondse zorg- en welzijnsorganisaties, waaronder SMO Helmond, Jeugdbescherming Brabant, Sint Annaklooster en Samen Verder. De opbrengst zit niet in de documenten, maar in wat er dáárna gebeurde:

• Alle zes organisaties benoemden concrete vervolgacties; bij het merendeel is die actie inmiddels aantoonbaar in gang gezet.

• Green Teams opgericht en duurzaamheidscoördinatoren aangewezen.

• Functieomschrijvingen en verantwoordelijkheden aangepast, zodat duurzaamheid geen los project blijft.

• Eén Green Deal Duurzame Zorg ondertekend, twee in voorbereiding.

  
  

"Aan de hand van twee sessies hebben wij als organisatie helder gekregen waar we staan en waar we naartoe willen op het gebied van duurzaamheid. Ze kijken goed naar wat wij nodig hebben en weten dit goed te vertalen naar concrete stappen voor onze organisatie."
— Simone Timmermans, SMO Helmond

2026: van pilot naar programma

Omdat de aanpak zich bewees, haakten er partners aan. In 2026 begeleiden we tien zorgorganisaties, met cofinanciering van Gemeente Helmond en Rabobank Peel Noord naast de bijdrage van het Ondernemersfonds Helmond. InduSym investeert in de doorontwikkeling van het Eco-Kompas, zodat deelnemers kosteloos met goede tooling kunnen werken. Daarnaast organiseren we een tweede regionale zorgbijeenkomst, na de eerste editie in het najaar van 2025.

De komende tijd delen we hier de cases één voor één, met de inzichten en instrumenten die we onderweg ontwikkelden.